Azbest nie znika z polskich zakładów. Od 2025–2026 r. wchodzą ostrzejsze limity, obowiązek inwentaryzacji, aktualizacji oceny ryzyka, nowych szkoleń oraz zbliża się termin usunięcia azbestu do 2032 r. Tu znajdziesz pełną, rzetelną analizę tego, co pracodawca naprawdę musi zrobić.

Azbest po 2025 r. – co naprawdę zmienia się dla pracodawców?

Azbest przestał być „reliktem PRL”. W latach 2025–2026 staje się jednym z kluczowych tematów BHP, kontroli PIP, a także implementacji dyrektywy 2023/2668/UE, która wprowadza historycznie najniższe limity narażenia.
Wbrew obiegowym opiniom, większość obowiązków już istnieje, ale teraz będą egzekwowane znacznie ostrzej.

Poniżej znajdziesz pełną analizę: od prawa, przez obowiązki, po typowe mity i checklistę na 2026 r.

1. Oś czasu – co faktycznie obowiązuje, a co dopiero nadchodzi?

Już obowiązuje (stan prawny na grudzień 2025)

• Zakaz stosowania wyrobów zawierających azbest – ustawa z 19.06.1997 r.
• Program Oczyszczania Kraju z Azbestu 2009–2032, nakazujący usunięcie wszystkich wyrobów do 31.12.2032 r.
• Dyrektywa 2009/148/WE – ochrona pracowników przed narażeniem.
• Obowiązki inwentaryzacji, zgłaszania do gminy i oznakowania miejsc zawierających azbest.

Wchodzi w życie / musi zostać wdrożone

• Dyrektywa 2023/2668/UE (implementacja PL do 21.12.2025):
  • nowy limit: 0,01 włókna/cm³,
  • planowane obniżenie do 0,002 włókna/cm³ po wdrożeniu mikroskopii elektronowej,
  • nowe zasady szkoleń,
  • większy nacisk na rejestry narażenia.

W fazie projektowej (UC60 + nowe rozporządzenia)

• Projekt ustawy o wyrobach zawierających azbest, obejmujący:

  1. obowiązek inwentaryzacji i oznakowania,
  2. centralny rejestr,
  3. doprecyzowanie obowiązków pracodawców,
  4. wdrożenie dyrektywy.

• Projekty rozporządzeń dot.:

  • oznakowania pomieszczeń i instalacji,
  • szkoleń dla pracowników narażonych i „potencjalnie narażonych”.

2. Podstawy prawne – co obowiązuje na twardo?

Poziom unijny

• Dyrektywa 2009/148/WE
• Dyrektywa 2023/2668/UE (wdrożenie do 21.12.2025)

Poziom krajowy

• Ustawa z 19.06.1997 r. o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest
• Rozporządzenie z 2.04.2004 r. – użytkowanie i usuwanie wyrobów
• Rozporządzenie z 14.10.2005 r. – zasady BHP przy usuwaniu i zabezpieczaniu
• Rozporządzenie z 13.12.2010 r. – zasady oczyszczania instalacji
• Kodeks pracy, NDS, choroby zawodowe, pomiary środowiska pracy

Wszystko to nadal obowiązuje.

3. Typowe scenariusze – co musi zrobić pracodawca?

3.1. Pracodawca MA azbest, ale go nie usuwa

To najczęstsza sytuacja w PL. Obowiązki obejmują:

• Inwentaryzację wyrobów + ocenę stanu technicznego
• Przekazanie danych do gminy
• Oznakowanie miejsc i instalacji
• Wpisanie zagrożeń do oceny ryzyka zawodowego
• Plan usunięcia do 2032 r. (jeśli pracodawca jest właścicielem obiektu)
• Informowanie pracowników o zagrożeniach

Mit: „Jak nie ruszam eternitu, to nic nie muszę robić.”
Fakt: obowiązki istnieją niezależnie od usuwania.

3.2. Pracodawca prowadzi prace przy azbeście

Tu przepisy są najbardziej restrykcyjne.

Wymagania:

• Prace mogą wykonywać tylko wyspecjalizowane firmy
• Obowiązek planu prac opartego o ocenę ryzyka
• Zgłoszenia do PIP, Sanepidu, nadzoru budowlanego
• Wyznaczenie i oznakowanie stref
• Techniki ograniczania pylenia (mokra metoda itd.)
• ŚOI klasy P3, odzież ochronna
• Dekontaminacja pracowników
• Pomiary stężeń – obecnie mikroskopia optyczna; później elektronowa

3.3. Pracodawca z pracownikami „pośrednio narażonymi”

Dotyczy budowlańców, instalatorów, ekip remontowych.

Obowiązki pracodawcy:

• identyfikacja miejsc ryzyka,
• procedura postępowania przy wykryciu azbestu,
• szkolenia informacyjne,
• ujęcie zagrożeń w ocenie ryzyka zawodowego.

Dyrektywa UE wymaga objęcia ich systemem szkoleń.

4. Szkolenia po 2025 r. – jak to wygląda?

Obecnie:

• obowiązkowe dla firm usuwających azbest.

W projektach:

• szkolenia podstawowe dla pracowników mogących wejść w kontakt,
• szkolenia rozszerzone dla ekip usuwających i nadzorujących.

Dokumentacja:

• rejestry szkoleń, karty instruktażu, aktualizacje.

5. Badania, rejestry, choroby zawodowe

Badania medycyny pracy

• wstępne i okresowe,
• RTG i spirometria – wg decyzji lekarza, nie jako automatyczny obowiązek.

Rejestry narażenia

• muszą być prowadzone 40 lat,
• obejmują czas ekspozycji, rodzaj pracy, pomiary, środki ochrony.

Choroby zawodowe

• choroby azbestozależne są w katalogu; procedura zgłoszenia bez zmian.

6. Nowe obowiązki po 2025 r. – kierunek zmian

Na podstawie projektów i dyrektywy:

• Deklaracje wyrobów azbestowych – centralny rejestr
• Nowe zasady oznakowania
• Rozszerzenie szkoleń
• Wyższa jakość pomiarów (mikroskopia elektronowa po okresie przejściowym)

To nie są plotki – to kierunek wyznaczony przez UE.

7. Checklista dla pracodawcy na 2026 r.

1. Ustalić, czy obiekt zawiera azbest
2. Wykonać inwentaryzację i zgłosić do gminy
3. Zaktualizować ocenę ryzyka
4. Oznakować miejsca zawierające azbest
5. Przeszkolić pracowników
6. Wprowadzić środki ograniczające pylenie
7. Wykonać właściwe badania lekarskie
8. Prowadzić rejestry narażenia
9. Przygotować plan usunięcia do 2032 r.
10. Jeśli prowadzi prace – zapewnić uprawnienia, zgłoszenia i pomiary

Ważna informacja: od 2026 r. zapowiedziano zwiększoną liczbę kontroli PIP w obszarze azbestu.

Nagłówek H3 – „Miejskie legendy”, które trzeba wyplenić

1. „Jak nie ruszam, to nie muszę nic robić.”
2. „Eternit jest bezpieczny, bo jest związany.”
3. „Tabliczki nie są obowiązkowe.”
4. „Pomiary robią tylko firmy usuwające.”
5. „Pracownicy nie muszą wiedzieć o azbeście.”

Wszystkie powyższe to mity.

Dodatkowa informacja: PIP od 2026 r. potraktuje te obszary priorytetowo.

Link do podstaw prawnych.