Dichlorometan to skuteczny zmywacz stosowany w wielu branżach, ale jego opary mogą powodować powstawanie karboksyhemoglobiny (COHb) w organizmie. Poznaj najważniejsze zasady bezpiecznej pracy.

Dichlorometan – świetny rozpuszczalnik, groźny przy wdychaniu

Dichlorometan (DCM, chlorek metylenu) to jedno z najpotężniejszych narzędzi do odtłuszczania, usuwania farb i czyszczenia powierzchni metalowych. Pracownicy lubią go za skuteczność, technolodzy za efektywność, a pracodawcy za to, że „działa zawsze”.

Problem?
DCM to substancja:

• lotna,
• łatwo wdychana,
• działająca depresyjnie na OUN,
• metabolizowana do tlenku węgla (CO),
• prowadząca do powstawania karboksyhemoglobiny (COHb) w organizmie.

To sprawia, że ekspozycja na DCM może przypominać zatrucie tlenkiem węgla.

Gdzie w pracy spotykamy DCM?

1. Przemysł metalowy i mechaniczny (H2)

DCM występuje w:

• zmywaczach do farb,
• odtłuszczaczach,
• preparatach do czyszczenia części metalowych,
• środkach do usuwania smarów i nagarów.

Ryzyko w branży (H3)

1. Parowanie z otwartych wanien i kuwet.
2. Wdychanie dużych stężeń w niskich pomieszczeniach.
3. Ryzyko nagłego otępienia i upadków.

Ważna informacja: Opary DCM są cięższe od powietrza – gromadzą się przy podłodze i w zagłębieniach.

2. Przemysł tworzyw sztucznych, kompozytów i wykończeń (H2)

Stosowany przy:

• zmywaniu żywic i klejów,
• czyszczeniu form,
• usuwaniu powłok polimerowych.

Typowe sytuacje zagrożenia (H3)

1. Aplikacja pędzlem lub natryskiem bez odciągu.
2. Stosowanie DCM w przestrzeniach zamkniętych (kabiny, wykusze).
3. Uwalnianie dużej ilości oparów przy podgrzewaniu.

3. Serwis, utrzymanie ruchu i drobne warsztaty (H2)

DCM bywa w:

• środkach typu „paint remover”,
• rozpuszczalnikach do czyszczenia części,
• odtłuszczaczach dostępnych w handlu profesjonalnym.

Najczęstszy błąd BHP (H3)

Pracownicy zakładają, że skoro „nie śmierdzi bardzo”, to nie jest groźny.
Niestety DCM działa szybko i po cichu.

Jak DCM działa na organizm?

DCM ma dwa główne mechanizmy toksyczności:

1. Działanie narkotyczne na OUN:

   • ból głowy,
   • zawroty,
   • senność,
   • utrata równowagi.

2. Metabolizm do tlenku węgla (CO) prowadzący do:

   • powstawania karboksyhemoglobiny (COHb),
   • spadku zdolności krwi do przenoszenia tlenu,
   • objawów identycznych jak przy zatruciu CO.

Objawy:

• przyspieszony puls,
• osłabienie,
• ból w klatce piersiowej,
• dezorientacja,
• zaczerwieniona skóra,
• ryzyko utraty przytomności.

Dodatkowa informacja: Wysokie COHb może pojawić się nawet kilka godzin po ekspozycji.

Wartości NDS

• NDS: 180 mg/m³
• NDSCh: 720 mg/m³

DCM paruje intensywnie – przy pracy w kuwetach bez odciągu można przekroczyć te wartości w kilka minut.

Jak bezpiecznie pracować z DCM?

Wentylacja i technologia (H2)

• obowiązkowe odciągi miejscowe,
• zakaz odparowywania DCM z otwartych pojemników,
• stosowanie wanien z pokrywami,
• unikanie podgrzewania preparatów,
• zamiana technologii, jeśli to możliwe (np. zmywacze bezchlorowe).

OZO (H3)

1. Maski z pochłaniaczem A2B2E2K2 lub systemy powietrzne przy dużej ekspozycji.
2. Rękawice: laminatowe lub butylowe (nie lateks!).
3. Fartuch chemoodporny.
4. Ochrona oczu.

Ważna informacja: Wdychanie nawet umiarkowanych stężeń może prowadzić do COHb, szczególnie u palaczy.

Pierwsza pomoc

• wynieść poszkodowanego na świeże powietrze,
• monitorować oddech i świadomość,
• w razie utraty przytomności – pozycja boczna,
• możliwe podanie tlenu w warunkach medycznych,
• natychmiast wezwać pogotowie przy objawach zatrucia.

Link – dodatkowe informacje o substancjach chlorowco-organicznych.