Pyły powstające z kartonu i papieru są codziennością w magazynach i centrach logistycznych. Choć uznawane za „nieszkodliwe”, mogą działać alergizująco, drażniąco i realnie wpływać na zdrowie pracowników.

Pyły papierowe i kartonowe – cichy towarzysz pracy magazynowej

W magazynach, sortowniach i centrach dystrybucyjnych ogromne ilości opakowań kartonowych są codziennie rozcinane, składane i przemieszczane. Każda z tych czynności powoduje powstawanie pyłów organicznych, które unoszą się w powietrzu i osiadają na powierzchniach roboczych.

Problem polega na tym, że pyły papierowe są traktowane jako „czyste” i neutralne, mimo że ich wpływ na układ oddechowy i skórę bywa wyraźnie odczuwalny.

Gdzie występuje największe narażenie

Najczęstsze miejsca narażenia to:

• magazyny wysokiego składowania,
• centra logistyczne i fulfillment,
• sortownie przesyłek,
• pakowalnie i kompletacja zamówień,
• miejsca ręcznego rozpakowywania towarów.

Im większy obrót kartonem i im gorsza wentylacja, tym wyższe stężenie pyłów w powietrzu.

Najczęstszy mit: skoro to papier, to nie może szkodzić. W rzeczywistości pył organiczny jest jednym z częstszych czynników drażniących w magazynach.

Czym są pyły z papieru i kartonu

Pyły papierowe to drobne cząstki:

• włókien celulozowych,
• resztek klejów i powłok,
• zanieczyszczeń magazynowych,
• mikrocząstek z druku i barwników.

W praktyce nie jest to „czysta celuloza”, lecz mieszanina cząstek o różnym pochodzeniu i właściwościach.

Skutki zdrowotne narażenia

Kontakt z pyłami papierowymi może prowadzić do:

• podrażnień błon śluzowych nosa i gardła,
• kaszlu i uczucia suchości w drogach oddechowych,
• reakcji alergicznych,
• podrażnień skóry,
• zaostrzenia objawów astmy.

Objawy często narastają stopniowo i bywają przypisywane suchemu powietrzu lub klimatyzacji, a nie rzeczywistemu narażeniu pyłowemu.

Dlaczego pyły papierowe są bagatelizowane

W wielu zakładach karton i papier nie są postrzegane jako czynnik szkodliwy. Skutkuje to:

• pomijaniem pyłów w ocenie ryzyka zawodowego,
• brakiem odniesień do alergii i podrażnień,
• niewystarczającą wentylacją,
• brakiem procedur sprzątania ograniczających pylenie.

Podczas kontroli Sanepidu lub PIP brak uwzględnienia pyłów organicznych w ORZ bywa oceniany jako niedoszacowanie zagrożeń środowiskowych, nawet jeśli nie występują substancje chemiczne w klasycznym rozumieniu.

Problem zaczyna się tam, gdzie warunki pracy, sprzątanie i dokumentacja BHP funkcjonują jako oddzielne elementy, a nie jeden spójny system.

Obowiązki pracodawcy w magazynie

Pracodawca powinien:

• uwzględnić pyły papierowe w ocenie ryzyka,
• zapewnić skuteczną wentylację,
• organizować pracę ograniczającą pylenie,
• dbać o regularne sprzątanie,
• reagować na zgłaszane objawy alergiczne.

Choć rzadko kończy się to sankcjami finansowymi, brak reakcji może skutkować zaleceniami pokontrolnymi i koniecznością zmian organizacyjnych.

Dobre praktyki ograniczania narażenia

W praktyce sprawdzają się:

• wentylacja mechaniczna lub nawiewno-wywiewna,
• odkurzanie zamiast zamiatania,
• regularne usuwanie odpadów kartonowych,
• rękawice i odzież robocza,
• szkolenia z higieny pracy.

W tym przypadku organizacja pracy i porządek mają większe znaczenie niż środki ochrony indywidualnej.

Przykładowe scenariusze ryzyka

• Ręczne rozpakowywanie dużych ilości kartonów.
• Praca w magazynie bez wentylacji.
• Zamiatanie na sucho powodujące wtórne pylenie.
• Skargi na kaszel i katar ignorowane przez przełożonych.
• ORZ nieuwzględniająca pyłów organicznych.