Toluen to popularny rozpuszczalnik stosowany w farbach, klejach i lakierach. Może powodować poważne zaburzenia neurologiczne i uszkodzenia płodu. Sprawdź, jak ograniczyć narażenie.

Toluen – jeden z najczęściej stosowanych rozpuszczalników w Polsce

Toluen (CAS 108-88-3) jest szeroko wykorzystywany w przemyśle:

• lakierniczym,
• malarskim,
• chemicznym,
• tworzyw sztucznych,
• drukarskim,
• meblarskim.

W warunkach pracy występuje najczęściej jako składnik farb, lakierów, rozcieńczalników i klejów.

Toluen nie jest klasyfikowany jako substancja CMR, ale:

• działa silnie neurotoksycznie,
• ma udokumentowane działanie szkodliwe na płód (reprotox),
• wywołuje zaburzenia układu oddechowego,
• łatwo wchłania się drogą inhalacyjną.

W Polsce należy do grupy substancji o bardzo częstym narażeniu zawodowym.

Najważniejsze zagrożenia zdrowotne

Ostre narażenie

• zawroty głowy, senność, dezorientacja,
• ból głowy i pogorszenie koordynacji,
• podrażnienie skóry i oczu,
• nudności, wymioty,
• zaburzenia równowagi.

Przewlekła ekspozycja

Długotrwała praca w narażeniu na toluen może prowadzić do:

• neuropatii obwodowych,
• zaburzeń pamięci i koncentracji,
• trwałych zmian w ośrodkowym układzie nerwowym,
• uszkodzenia wątroby i nerek,
• zwiększonego ryzyka poronień (podejrzewane działanie reprotoksyczne),
• uzależnienia przy przewlekłej ekspozycji na wysokie stężenia.

Obowiązki pracodawcy

Pracodawca ma obowiązek:

• wykonać szczegółową ocenę ryzyka zawodowego,
• prowadzić regularne pomiary stężeń toluenu w środowisku pracy,
• zapewnić skuteczną wentylację miejscową i ogólną,
• ograniczyć czas pracy w strefach wysokiego narażenia,
• stosować rozwiązania techniczne zmniejszające emisję (zamknięte systemy, dygestoria).

Badania profilaktyczne powinny uwzględniać:

• układ nerwowy,
• funkcje poznawcze,
• wątrobę i nerki,
• ocenę ryzyka reprodukcyjnego u kobiet.

Środki ochrony technicznej i indywidualnej

Ochrona techniczna

• odciągi stanowiskowe,
• kabiny lakiernicze,
• zamknięte układy mieszania farb i rozpuszczalników,
• ograniczanie odparowywania z otwartych pojemników.

Ochrona indywidualna

• maski z filtrami A lub A-P2/P3,
• rękawice odporne na rozpuszczalniki (nitryl, neopren),
• gogle ochronne i odzież chroniącą skórę przed kontaktem,
• w sytuacjach wysokich stężeń – maski pełnotwarzowe lub aparaty izolujące.

Gdzie w Polsce występuje narażenie?

• lakiernie samochodowe,
• stocznie i zakłady konstrukcji stalowych,
• przemysł meblarski (lakiery, kleje),
• drukarnie,
• przemysł chemiczny i przetwórstwo tworzyw,
• warsztaty i usługi malarskie.