Wózki widłowe zasilane LPG są powszechnie stosowane w halach i magazynach. Choć uznawane za „czystsze” od diesla, generują spaliny zawierające CO i NO₂, które w zamkniętych przestrzeniach stanowią realne zagrożenie zdrowotne.

Spaliny LPG – niewidoczne zagrożenie w pracy wózków widłowych

Wózki widłowe z instalacją LPG są często wybierane jako kompromis pomiędzy dieslem a napędem elektrycznym. W praktyce oznacza to jednak obecność gazów spalinowych w środowisku pracy, szczególnie w halach, garażach podziemnych i magazynach wysokiego składowania.

Największe zagrożenie stanowią tlenek węgla (CO) oraz dwutlenek azotu (NO₂), które są bezbarwne, trudne do wykrycia i działają toksycznie nawet przy stosunkowo niskich stężeniach.

Gdzie występuje największe narażenie

Narażenie na spaliny LPG jest typowe dla:

• hal magazynowych i logistycznych,
• garaży i parkingów zamkniętych,
• centrów dystrybucyjnych,
• chłodni i mroźni,
• miejsc o ograniczonej wentylacji.

Szczególnie ryzykowne są sytuacje, w których kilka wózków pracuje jednocześnie lub silniki pracują na biegu jałowym.

Najczęstszy mit: skoro wózek jest na LPG, to „nie ma spalin”. W rzeczywistości spaliny są obecne, tylko mniej wyczuwalne zapachem.

Skład spalin LPG – co naprawdę wdychają pracownicy

Podczas pracy silników LPG powstają m.in.:

• tlenek węgla (CO) – gaz silnie toksyczny, bez zapachu,
• dwutlenek azotu (NO₂) – drażniący gaz działający na drogi oddechowe,
• tlenki azotu (NOx),
• produkty niepełnego spalania.

CO wiąże się z hemoglobiną, ograniczając transport tlenu, natomiast NO₂ działa drażniąco i zapalnie na układ oddechowy.

Skutki zdrowotne narażenia na CO i NO₂

Ekspozycja na spaliny LPG może powodować:

• bóle i zawroty głowy,
• osłabienie i senność,
• nudności,
• podrażnienie oczu i dróg oddechowych,
• kaszel i duszności,
• spadek koncentracji i wydolności.

Przy dłuższym narażeniu lub wysokich stężeniach CO istnieje ryzyko zatrucia ostrego, które stanowi zagrożenie życia.

Dlaczego spaliny LPG są bagatelizowane

W wielu zakładach LPG postrzegane jest jako „bezpieczna alternatywa” dla diesla. Skutkuje to:

• brakiem pomiarów stężeń CO i NO₂,
• niedoszacowaniem ryzyka w ORZ,
• niewystarczającą wentylacją,
• brakiem procedur awaryjnych.

Podczas kontroli PIP lub Sanepidu obecność wózków LPG w zamkniętych halach bez analizy narażenia inhalacyjnego bywa wskazywana jako poważne uchybienie organizacyjne, a nie jedynie formalny brak w dokumentacji.

Problem zaczyna się tam, gdzie ocena ryzyka, organizacja pracy i wentylacja funkcjonują jako oddzielne byty, zamiast jednego spójnego systemu ochrony zdrowia.

Obowiązki pracodawcy w praktyce

Przy eksploatacji wózków LPG pracodawca powinien:

• uwzględnić spaliny LPG w ocenie ryzyka zawodowego,
• zapewnić skuteczną wentylację ogólną i miejscową,
• monitorować stężenia CO i NO₂,
• szkolić pracowników z objawów zatrucia,
• ograniczać pracę silników na biegu jałowym.

Brak tych działań może prowadzić do zaleceń pokontrolnych, a w skrajnych przypadkach do wstrzymania pracy w hali.

Dobre praktyki ograniczania narażenia

W praktyce sprawdzają się:

• sprawna wentylacja mechaniczna,
• czujniki CO w halach i garażach,
• regularny serwis silników LPG,
• ograniczanie liczby jednocześnie pracujących wózków,
• zastępowanie LPG napędem elektrycznym w zamkniętych przestrzeniach.

Środki techniczne są tu ważniejsze niż środki ochrony indywidualnej, ponieważ zagrożenie ma charakter środowiskowy.

Przykładowe scenariusze ryzyka

• Praca kilku wózków LPG w jednej hali bez wentylacji.
• Garaż podziemny bez czujników CO.
• Długotrwałe postoje wózków z uruchomionym silnikiem.
• Brak reakcji na bóle głowy zgłaszane przez pracowników.
• ORZ nieuwzględniająca spalin jako czynnika chemicznego.