Kwas fluorowodorowy niszczy skórę i tkanki, często nie powodując bólu w pierwszych minutach. To jedna z najgroźniejszych substancji chemicznych w przemyśle i laboratoriach. Poznaj zasady pierwszej pomocy, które mogą uratować życie.

Kwas fluorowodorowy (HF) – wyjątkowy, bezwzględnie niebezpieczny kwas

Kwas fluorowodorowy (HF) to jedna z najbardziej zdradliwych substancji używanych w przemyśle, laboratoriach, warsztatach i zakładach obróbki metali. W przeciwieństwie do innych kwasów nie powoduje natychmiastowego bólu, dlatego pracownik może nawet nie zauważyć, że doszło do kontaktu.

Dlaczego jest tak niebezpieczny?

• HF przenika przez skórę i wiąże wapń oraz magnez w organizmie,
• powoduje martwicę tkanek,
• prowadzi do zaburzeń rytmu serca, a w ciężkich przypadkach do zgonu,
• ma działanie miejscowe i ogólnoustrojowe.

Ważna informacja: Nawet niewielka powierzchnia oparzenia może stanowić zagrożenie życia.

Gdzie spotyka się kwas fluorowodorowy?

Najczęściej HF występuje w:

• laboratoriach chemicznych,
• zakładach trawienia metali i szkła,
• przemyśle elektronicznym,
• serwisach obróbki powierzchni,
• produkcji półprzewodników,
• składach odczynników chemicznych.

Dlaczego HF jest tak cichy i podstępny? (H2)

• wnika głęboko w tkanki,
• objawy pojawiają się z opóźnieniem,
• potrafi nie wywołać bólu nawet przez godzinę,
• niewielkie stężenia także powodują szkody.

Konsekwencje ekspozycji (H3)

1. martwica skóry i głębokich tkanek,
2. hipokalcemia (spadek wapnia we krwi),
3. arytmie serca,
4. uszkodzenia nerwów i naczyń.

Dodatkowa informacja: Rozległe oparzenia HF wymagają natychmiastowej hospitalizacji nawet przy braku bólu.

Objawy narażenia na HF

Objawy kontaktu ze skórą (H2)

• zaczerwienienie (po czasie),
• uczucie mrowienia lub drętwienia,
• późniejszy ból palący,
• obrzęk.

Objawy ogólnoustrojowe

• skurcze mięśni,
• zaburzenia rytmu serca,
• drgawki,
• zmiany elektrolitowe.

Objawy ciężkie i alarmowe (H3)

1. utrata przytomności,
2. trudności z oddychaniem,
3. intensywna martwica,
4. zaburzenia pracy serca wskutek hipokalcemii.

Link – informacje o zagrożeniach chemicznych.

Pierwsza pomoc przy oparzeniach HF

To jedna z sytuacji, w których czas decyduje o życiu.
Poniższe kroki należy wykonywać bez wahania.

Co robić natychmiast? (H2)

• usunąć skażoną odzież,
• płukać miejsce kontaktu dużą ilością wody przez 15–20 min,
• jak najszybciej zastosować żel z glukonianem wapnia 2,5%,
• zgłosić ekspozycję przełożonemu lub służbie BHP.

Glukonian wapnia – antidotum

Glukonian wapnia:

• neutralizuje jony fluorkowe,
• ogranicza martwicę,
• redukuje toksyczne działanie HF.

Jak stosować glukonian wapnia? (H3)

1. Nałożyć grubą warstwę na skórę.
2. Wmasować w miejsce ekspozycji.
3. Powtarzać co 15 minut aż do ustąpienia bólu.
4. W przypadku rozległych oparzeń – podanie dożylne w szpitalu.

Ważna informacja: Brak bólu NIE oznacza, że jest dobrze. HF często „znieczula”, a uszkodzenia postępują w tle.

Wdychanie par HF

• natychmiast wynieść poszkodowanego na świeże powietrze,
• zapewnić spokój i drożność dróg oddechowych,
• wezwać pomoc medyczną,
• rozważyć inhalacje glukonianu wapnia (wykonywane wyłącznie przez personel medyczny!).

Skażenie oczu HF

• płukać oko pod bieżącą wodą przez minimum 15 minut,
• nie trzeć, nie uciskać,
• pilnie zgłosić się do okulisty,
• możliwe podanie roztworu glukonianu wapnia.

Zasady pracy z HF

Organizacja pracy (H2)

• praca wyłącznie w dygestorium,
• obowiązkowy dostęp do glukonianu wapnia,
• szkolenie pracowników,
• oznakowanie stref ryzyka.

Środki ochrony indywidualnej (H3)

1. podwójne rękawice: neopren/nitryl,
2. fartuchy odpornie chemicznie,
3. okulary i osłony twarzy,
4. maski ochronne przy pracy z parami.