Nikiel jest jedną z najczęstszych przyczyn alergii zawodowych w Polsce. Występuje w spawaniu, galwanizerni i obróbce metali. Sprawdź, jak ograniczyć narażenie.

Nikiel – częsty, uciążliwy i silnie uczulający metal

Nikiel (Ni) oraz jego liczne związki chemiczne są wszechobecne w polskim przemyśle.
Najczęściej spotykamy je w:

• spawalnictwie (stal nierdzewna, stopy niklu),
• galwanizerni (niklowanie),
• produkcji baterii i elektroniki,
• odlewniach i hutnictwie,
• zakładach jubilerskich i narzędziowych.

Choć nie wszystkie związki niklu są klasyfikowane jako CMR, wiele z nich ma działanie rakotwórcze (np. niektóre pyły i aerozole niklu).
W praktyce BHP nikiel jest przede wszystkim:

• silnym alergenem skóry,
• substancją drażniącą drogi oddechowe,
• czynnikiem o potwierdzonych skutkach przewlekłych u spawaczy.

Najważniejsze zagrożenia zdrowotne

Ostre narażenie

• podrażnienie oczu i dróg oddechowych,
• kaszel, duszność, pieczenie w gardle,
• zaczerwienienie i świąd skóry.

Przewlekła ekspozycja

Nikiel jest jedną z najczęstszych przyczyn alergii kontaktowej w Polsce.
Długotrwała praca może prowadzić do:

• alergicznego zapalenia skóry (kontaktowe zapalenie skóry),
• astmy zawodowej,
• przewlekłych nieżytów nosa,
• pogorszenia funkcji płuc,
• zwiększonego ryzyka nowotworów (dla wybranych związków niklu klasyfikowanych jako CMR).

Obowiązki pracodawcy

Pracodawca musi:

• przeprowadzić ocenę ryzyka zawodowego dla procesów z udziałem niklu,
• prowadzić pomiary stężeń w powietrzu zgodnie z NDS,
• ograniczyć emisję pyłów i aerozoli (szczególnie przy szlifowaniu i spawaniu),
• zapewnić skuteczną wentylację miejscową i odciągi,
• opracować instrukcje BHP i procedury higieniczne.

W badaniach profilaktycznych zwraca się uwagę na:

• układ oddechowy (w tym astma i POChP),
• stan skóry,
• wyniki testów alergicznych (dla osób z objawami),
• funkcjonowanie układu odpornościowego.

Środki ochrony technicznej i indywidualnej

Ochrona techniczna

• stanowiskowe odciągi spawalnicze i filtracja powietrza,
• ograniczanie pylenia przy szlifowaniu,
• zamknięte procesy galwaniczne,
• regularne czyszczenie stanowisk z osadów metalicznych.

Środki indywidualne

• maski z filtrami P3 (przy pyłach) lub A-P3 (aerozole + gazy),
• rękawice chroniące skórę przed alergenami metali,
• okulary ochronne,
• odzież robocza ograniczająca kontakt skóry z pyłem.

W spawalniach – dopasowane przyłbice spawalnicze z filtrami powietrza.

Gdzie najczęściej w Polsce występuje narażenie?

• spawalnie stali nierdzewnej i stopów niklu,
• galwanizernie i zakłady metalizacyjne,
• produkcja baterii i elektroniki,
• jubilerstwo i precyzyjna obróbka metali,
• huty i odlewnie.