Spaliny silników Diesla to nie tylko uciążliwy zapach i sadza. Zawierają rakotwórcze cząstki stałe DPM, które w zamkniętych przestrzeniach hal i garaży szybko osiągają stężenia stanowiące realne zagrożenie zdrowia.

Spaliny silników Diesla (DPM) – czym są i dlaczego są groźne

Spaliny silników Diesla zawierają Diesel Particulate Matter (DPM) – mieszaninę bardzo drobnych cząstek stałych, sadzy oraz związków chemicznych powstających podczas spalania oleju napędowego.

Najważniejsze cechy DPM:

• bardzo mały rozmiar cząstek (łatwa penetracja płuc),
• zdolność do przenoszenia związków toksycznych,
• długie utrzymywanie się w powietrzu.

To nie dym jest problemem – to to, czego nie widać.

Gdzie w środowisku pracy występuje narażenie na DPM

Największe ryzyko dotyczy miejsc, gdzie silniki Diesla pracują w zamkniętej lub półzamkniętej przestrzeni.

Typowe lokalizacje:

• hale magazynowe i produkcyjne,
• garaże i parkingi podziemne,
• centra logistyczne,
• place przeładunkowe,
• warsztaty i serwisy pojazdów,
• kopalnie i tunele.

Główne źródła emisji

1. Wózki widłowe z silnikiem Diesla.
2. Samochody dostawcze i ciężarowe.
3. Maszyny budowlane pracujące w halach.
4. Agregaty prądotwórcze.
5. Silniki pracujące na biegu jałowym.

Im słabsza wentylacja i dłuższa praca silnika, tym wyższe narażenie.

Skutki zdrowotne narażenia na spaliny Diesla

DPM działa jednocześnie:

• drażniąco,
• toksycznie,
• rakotwórczo.

Działanie ostre

Objawy krótkotrwałego narażenia:

• podrażnienie oczu i gardła,
• kaszel,
• ból głowy,
• zmęczenie,
• uczucie duszności.

Działanie przewlekłe i rakotwórczość

Długotrwałe narażenie na DPM wiąże się z:

• przewlekłymi chorobami układu oddechowego,
• chorobami sercowo-naczyniowymi,
• zwiększonym ryzykiem raka płuc.

Spaliny silników Diesla zostały sklasyfikowane jako:

• czynnik rakotwórczy kategorii 1.

Ryzyko rośnie wraz z czasem ekspozycji i brakiem kontroli emisji.

Normy i kontrola narażenia

Dla DPM nie zawsze stosuje się jeden prosty limit masowy, dlatego kluczowe są:

• pomiary stężeń cząstek stałych,
• ocena czasu ekspozycji,
• analiza organizacji pracy.

Przekroczenia wymagają:

• natychmiastowych działań technicznych,
• zmian organizacyjnych,
• ograniczenia pracy silników Diesla.

Obowiązki pracodawcy przy narażeniu na DPM

Spaliny Diesla to klasyczne zagrożenie przewlekłe, które wymaga systemowego podejścia.

Podstawowe obowiązki

• identyfikacja źródeł emisji,
• ocena ryzyka zawodowego,
• pomiary narażenia,
• dokumentowanie ekspozycji,
• szkolenia pracowników.

„To tylko wózek” nie jest argumentem obronnym.

Środki techniczne

• wymiana wózków na elektryczne lub LPG,
• filtry cząstek stałych (DPF),
• sprawna wentylacja mechaniczna,
• odciągi miejscowe,
• zakaz pracy silników na biegu jałowym.

Organizacja pracy

• ograniczenie czasu pracy silników,
• wyznaczanie stref emisji,
• rotacja pracowników,
• planowanie prac z użyciem Diesla poza godzinami szczytu.

Środki ochrony indywidualnej

• półmaski z filtrami P3 jako rozwiązanie tymczasowe,
• stosowane tylko przy braku możliwości eliminacji źródła.

ŚOI nie zastąpią eliminacji emisji.

Dobre praktyki w halach i garażach

Zalecenia praktyczne

1. Nie uruchamiać silników bez potrzeby.
2. Regularnie serwisować pojazdy.
3. Monitorować skuteczność wentylacji.
4. Zastępować Diesla napędem elektrycznym tam, gdzie to możliwe.
5. Reagować na skargi pracowników dotyczące zapachu i dymu.