Tlenek propylenu to wyjątkowo lotna, łatwopalna i rakotwórcza substancja szeroko stosowana w produkcji tworzyw. W artykule omawiamy zagrożenia zdrowotne, wymagania BHP i obowiązki pracodawcy.

Tlenek propylenu – jeden z najbardziej lotnych i problematycznych kancerogenów w przemyśle

Tlenek propylenu (CAS 75-56-9) to bezbarwna, silnie lotna i łatwopalna ciecz o charakterystycznym eterowym zapachu.
W Unii Europejskiej sklasyfikowana jako:

• Carc. 1B – substancja rakotwórcza,
• Muta. 2 – podejrzenie działania mutagennego,
• Eye Irrit. 2, Skin Irrit. 2, STOT SE 3 – podrażnienia i działanie drażniące.

Najczęściej wykorzystywany jest w:

• produkcji polioli i poliuretanów,
• wytwarzaniu glikolu propylenowego,
• syntezach chemicznych,
• jako sterylizator gazowy (choć rzadziej niż tlenek etylenu).

Najważniejsze zagrożenia zdrowotne

Tlenek propylenu stanowi poważne ryzyko nawet przy krótkotrwałym narażeniu.

Ostre skutki narażenia

• silne podrażnienie oczu i dróg oddechowych,
• kaszel, chrypka, szczypanie nosa,
• bóle i zawroty głowy,
• podrażnienia i zaczerwienienie skóry.

Skutki przewlekłe

1. Zwiększone ryzyko nowotworów dróg oddechowych.
2. Możliwe działanie mutagenne.
3. Przewlekłe zapalenie spojówek i skóry.
4. Zaburzenia czynności płuc przy długotrwałej ekspozycji.

Obowiązki pracodawcy

Dla tlenku propylenu obowiązują pełne wymogi dotyczące substancji rakotwórczych:

• ocena ryzyka z uwzględnieniem wysokiej lotności PO,
• stosowanie hermetycznych instalacji i minimalizowanie emisji,
• obowiązkowe pomiary stężeń zgodnie z NDS (bardzo niska wartość dopuszczalna),
• prowadzenie rejestru narażenia CMR,
• szkolenia stanowiskowe i chemiczne,
• szczegółowe procedury awaryjne (wycieki, pożary, emisje),
• zapewnienie profilaktycznych badań zdrowotnych.

PO ma skłonność do gwałtownego parowania, więc kontrola wentylacji jest tu kluczowa.

Środki ochrony technicznej i indywidualnej

Ochrona techniczna

• zamknięte układy technologiczne,
• wydajna wentylacja miejscowa (okapy, odciągi),
• instalacje EX – substancja jest łatwopalna i tworzy mieszaniny wybuchowe,
• szybkie systemy detekcji par.

Ochrona indywidualna

• maski z pochłaniaczami typu A lub aparaty izolujące przy awariach,
• gogle i osłony twarzy,
• rękawice odporne na etery i epoksydy (np. butyl, Viton),
• odzież chemoodporna kategorii III.

Gdzie występuje narażenie?

• produkcja poliuretanów i spienionych tworzyw,
• zakłady petrochemiczne,
• laboratoria syntetyczne,
• instalacje wykorzystujące PO jako pośrednik reakcji.